Nghệ nhân chạm bạc nổi tiếng nhất cao nguyên đá Đồng Văn

Làng Lao Xa (cách trung tâm thị trấn Đồng Văn, Hà Giang khoảng 25km) là nơi sinh sống của người dân tộc H'Mông. Đây là nơi ở của gia đình ông Mua Se Sinh, một nghệ nhân chạm bạc nổi tiếng trong vùng.

Ở tuổi 72, ông Sinh vẫn miệt mài chế tác đồ trang sức bạc mỗi ngày. Từ nhỏ, nghệ nhân đã học nghề từ cha và ông nội. Đến năm 16 tuổi, ông đã trở thành một thợ bạc lành nghề trong vùng.

Ông Sinh đã truyền dạy nghề cho con cháu trong gia đình trong vài năm qua. Đến nay, gia đình ông đã có 5 đời liên tiếp chuyên làm đồ bạc thủ công.

"Mắt tôi ngày càng kém nên tôi không còn làm việc chăm chỉ như trước nữa, trong khi đồ bạc được đặt hàng ngày càng nhiều. Khách hàng đến đây không chỉ là người dân địa phương mà còn từ các vùng lân cận hoặc khách du lịch. May mắn là con cháu tôi đều theo nghề, nên tôi cảm thấy yên tâm", nghệ nhân cho biết.

"Thông thường, các gia đình làm nghề chạm bạc giữ bí mật rất kỹ và chỉ dạy cho con cái. Vì vậy, những người đến nhà tôi học việc đều là họ hàng thân thiết", ông Mua Chia So (bên trái, con trai ông Sinh) cho biết.

Đồ trang sức làm từ bạc đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống văn hóa và tinh thần của người H'Mông ở Hà Giang. Theo tín ngưỡng của họ, bạc là vật liệu thiêng liêng có thể xua đuổi tà ma và gió độc, đồng thời cũng là linh hồn và phong tục để tưởng nhớ tổ tiên.

Quá trình làm bạc thủ công vẫn cần sự hỗ trợ của một vài máy móc đơn giản. Họ mua nguyên liệu thô tại các chợ vùng núi, chủ yếu là các vật phẩm bạc đã bị hư hỏng từ lâu.

Sau đó, họ nung chảy các vật phẩm bạc bị hư hỏng bằng đèn khò, đúc, làm mỏng và tạo ra hoa văn mong muốn.

Mua Tiểu Bảo (cháu trai của ông Sinh) trở thành thế hệ thứ 5 trong gia đình theo nghề chạm bạc. Bảo cho biết sau khi học xong cấp 3, anh đã quay về làm việc và giúp đỡ cha và ông nội. Sau 3 năm miệt mài, anh đã trở thành một thợ thủ công và có thể tự làm sản phẩm của mình. "Trong làng, hầu hết các gia đình đều làm nông. Chạm bạc đã trở thành một nghề mang lại thu nhập ổn định, nuôi sống gia đình tôi qua nhiều thế hệ. Không có lý do gì mà tôi không theo đuổi nó", Bảo nói.

Hiện nay, nhà ông Sinh, ngoài việc là xưởng sản xuất, còn trở thành điểm đến du lịch. Nhiều người ngạc nhiên và trầm trồ khi nhìn thấy những sản phẩm bạc tinh xảo và đẹp mắt ở đó.

Sản phẩm trang sức bạc ở Lao Xa không chỉ tinh xảo mà còn đa dạng về chủng loại như nhẫn, vòng tay, lắc chân, dây chuyền... Họa tiết chủ yếu là hình hoa, lá, núi rừng. Ngày nay, để phục vụ nhu cầu của khách hàng, sản phẩm còn có thể được khắc tên hoặc tùy chỉnh theo ý muốn.

Theo phong tục của người H'Mông, trang sức bạc được dùng trong các dịp lễ Tết hoặc làm của hồi môn cho con gái. Vì vậy, nghề chạm khắc bạc ở Lao Xa có điều kiện để bảo tồn và phát triển. Tùy theo điều kiện của gia đình, một chiếc vòng tay bạc làm của hồi môn sẽ có giá 15-20 triệu đồng.